p3b-1

Οι Θαλλασόλυκοι αναμένεται να αποκτήσουν πρωτοφανής ικανότητες επιτήρησης μέσα από το προτεινόμενο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού

To τελευταίο διάστημα έχει γίνει πολύ συζήτηση για το πρόγραμμα αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού 5 ελληνικών P-3B και την μετατροπή τους σε Multi-mission Πλατφόρμες Συλλογής Πληροφοριών παράλληλα με την διατήρηση των ικανοτήτων του στον ανθυποβρυχιακό αγώνα. Με βάση πληροφορίες του ΥΠΕΘΑ η σύμβαση υπογράφηκε το Μάρτιο του 2015 και ήδη έχει δοθεί προκαταβολή 45 εκ Ευρώ στην εταιρεία Locheed Martin για την εκκίνηση του προγράμματος. Το συνολικό κόστος του προγράμματος αναμένεται να ανέλθει τα 450 εκ Ευρώ και θα παραδόσει μετά από 7 χρόνια, 5 πλήρως εκσυγχρονισμένα αεροσκάφη αν ασκηθούν όλες οι προαιρέσεις με ικανότητες Ανθυποβρυχιακού Πολέμου (ASW), Θαλάσσιας επιτήρησης μακράς ακτίνας (Maritime Surveillance), Διοίκησης και Ελέγχου, Συλλογής Πληροφοριών (ISR) και καταγραφής Ηλεκτρονικών Υπογραφών (ELINT). Σε συνδυασμό με την ύπαρξη των ιπτάμενων ραντάρ Erieye επιτρέπει την αναγνώριση της τακτικής κατάστασης σε Θάλασσα και Αέρα όλο το 24ωρο αποτελεσματικά και από πολύ μεγάλη απόσταση. Με λίγα λόγια ότι μπαίνει στο Αιγαίο θα αναγνωρίζεται από εκατοντάδες χιλιόμετρα και θα κατηγοριοποιείται η απειλή που αυτό πρεσβεύει είτε είναι κάποιο Τουρκικό Πολεμικό Πλοίο είτε κάποιο λαθρεμπορικό πλοίο.

Ο εξοπλισμός των ΑΦΝΣ θα είναι καινούριος και θα περιλαμβάνει νέας τεχνολογίας αισθητήρες.

Περιλαμβάνεται επίσης η πλήρης δομική αναβάθμιση των αεροσκαφών και την κατακόρυφη αναβάθμιση των ικανοτήτων τους σε επιτήρηση στόχων επιφανείας, υποβρυχιών καθώς και του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος των αντίπαλων δυνάμεων. Πυρήνας της ολοκλήρωσης των συστημάτων είναι το σύστημα αποστολής MIMS της ελληνικής εταιρείας ISI Hellas. To συγκεκριμένο έχει επιλεγεί τόσο από Αμερικανικό Ναυτικό μέσω του προγράμματος SPAWAR. Tο σύστημα αυτό καλείται να συμπεριλάβει τις πληροφορίες από όλους τους αισθητήρες του αεροσκάφους και να τους μεταδώσει τόσο σε επίγειους σταθμούς επικοινωνιών όσο και φιλικά πολεμικά πλοία και αεροσκάφη. Επίσης ο εκσυγχρονισμός θα υλοποιηθεί τμηματικά με 2 πρώτα αεροσκάφη να αποκτήσουν από 1500 ώρες πτήσης με τον υπάρχων εξοπλισμό και άλλα 2 παράλληλα να εκσυγχρονίζονται

H δομική αναβάθμιση (κατά 60% θα χρησιμοποιηθούν νέας κατασκευής και τεχνολογίας υλικά) σε συνδυασμό με τους αναβαθμισμένους κινητήρες θα επαναφέρει τα αεροσκάφη στην ουσία στις 0 ώρες πτήσης και θα τα προσδώσει ένα ωφέλιμο χρόνο ζωής 15000 ωρών πτήσης ή 25 χρόνια υπηρεσίας. Η επιλογή του εξοπλισμού αν και αρχικά δεν είχε ανακοινωθεί, ύστερα μέσα από την παρουσίαση της εταιρείας ISI Hellas αποκάλυψε ότι θα περιλαμβάνει κυρίως :

  • Ηλεκτροοπτικό αισθητήρα(EO/IR) μακράς εμβέλειας MX-15HD
  • Σύστημα συλλογής πληροφοριών  ESM/ELINT ELL 8385 της ισραηλινής ELTA
  • κονσόλες MFD 255
  • Ενδοεπικοινωνίες νέας τεχνολογίας
  • Ασύρματους AN/ARC 210/243 που λειτουργούν στην περιοχή συχνοτήτων HF/VHF
  • Σύστημα Ζεύξης Δεδομένων Link 11 MDM-2202
  • Radar πολλαπλού ρόλου με ενσωματωμένο ανακριτή IFF, πιθανότατα το ISAR AN/APS-137(V)5 της εταιρείας Raytheon όμοιο με αυτό που φορούνε τα αμερικανικά P-3C. Το ίδιο ραντάρ (μια ελαφρά διαφορετική του έκδοση) φοράνε και τα αποσυρθέντα S-3 Viking που προσφερότανε παλαιότερα. Δεν είναι σίγουρο αν το νέο ραντάρ θα είναι της τελευταίας έκδοσης D (εξοπλίζει τα P-8) ή παλαιότερη.
  • Σύστημα εύρεσης θέσης ELB, σε περίπτωση ατυχήματος
  • ΑN/APX 123 IFF σύστημα αναγνώρισης φίλου ή εχθρού

Από το συνολικό κόστος του προγράμματος το 30% δλδ 150 εκ Ευρώ περίπου θα πάνε στις Ελληνικές Εταιρείες ΕΑΒ και ISI Hellas εξασφαλίζοντας θέσεις εργασίας για 7 χρόνια άμεσα και έμμεσα για άλλα 25 χρόνια για την πλήρη συντήρηση των αεροσκαφών στην ΕΑΒ (η συντήρηση και αεροσκαφών συμμαχικών χωρών είναι στα σχέδια της ΕΑΒ). Η αναβάθμιση θα επιτρέψει την μείωση του αριθμού μεταξύ βλαβών MTBF κατά 58 % ενώ θα αυξήσει και τον χρόνο πτήσης κατά 10% στις 12 και πλέον ώρες. Εξασφαλίζεται επίσης απόθεμα ανταλλακτικών (αξίας γύρω στα 50-60 εκ Ευρώ).

Το Ελληνικό Σύστημα Διαχείρισης Μάχης, MIMS είναι ένα ανοικτής αρχιτεκτονικής σύστημα (με ευκολία μελλοντικών αναβαθμίσεων) που επιτρέπει την σύνδεση πολλών διαφορετικών αισθητήρων ( Radar, EO/IR, EW/ELINT, ASW/ACINT, MAD, AIS ) και την αποστολή των δεδομένων αυτών μέσα από στρατιωτικές ζεύξεις δεδομένων όπως το Link 11, Link 16, Link 22 ή οποιοδήποτε άλλο προτόκολλο επιθυμεί η χώρα χρήστης. Το σύστημα διαχειρίζεται τα δεδομένα από όλους τους αισθητήρες και κάνει σύντηξη δεδομένων (data fusion), δημιουργώντας έτσι την Κοινή Τακτική Εικόνα που την αξιολογεί ο Tactical Coordinator (TACCO), επιτρέποντάς του να κάνει την επιτήρηση, αναγνώριση και να αποστείλει τις επιθυμητές εντολές διοίκησης και ελέγχου στα φίλια μέσα (όπως μαχητικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία ακόμη και συστήματα ΑΑ όπως οι πύραυλοι Patriot και S-300 για δεδομένα από το σύστημα συλλογής ηλεκτρονικών υπογραφών ESM, ELL 8385).

Παρέχεται επίσης και σταθμός εδάφους για την σχεδίαση της αποστολής καθώς και ενσωματωμένο σύστημα απενημέρωσης (debriefing) για το πλήρωμα του αεροσκάφους. Επίσης κάτι τέτοιο εξυπηρετεί και για λόγους εκπαίδευσης και εξαγωγής χρήσιμων συμπερασμάτων. Στην πράξη το σύστημα αυτό θα διασυνδεθεί με το data link ULS της ίδιας εταιρείας το οποίο επιτρέπει την αποστολή της πληροφορίας σε οποιαδήποτε μορφή και προτόκολλο επικοινωνίας (Link 16, Link11, Link 22 ή κάτι άλλο) μέσα από μια μόνο συσκευή χάρις στον μοναδικό υψηλής επεξεργαστικής ισχύος Data Link Processor (DLP) που διαθέτει. Η αγία τριάδα τς επιτήρησης του Ελλαδικού χώρου περιλαμβάνει το ενοποιημένο σύστημα αεράμυνας της ΠΑ μέσω του ULS συστήματος, τα ιπτάμενα ραντάρ Erieye και τώρα πλέον και τα εκσυγχρονισμένα αεροσκάφη P-3 Η Orion

O αισθητήρας ΕΟ/IR ΜΧ-15HD είναι κομβικής σημασίας καθώς επιτρέπει την παθητική αναγνώριση κάθε πολεμικού πλοίου χωρίς την εκπομπή Η/Μ ακτινοβολίας, μη προδίδοντας έτσι τον τύπο και την φύση της αποστολής του αεροσκάφους. Διαθέτει ενσωματωμένο καταδείκτη laser επιτρέποντας την στόχευση σε απόσταση 20 km. Παρέχει ποιότητα βίντεο 1080P, και μπορεί να ανιχνεύσει πλοίο μεγέθους φρεγάτας από απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων. Λειτουργεί σε συχνότητες μικρού μήκους κύματος.

Το σύστημα ESM/ELINT ELL 8385 είναι ένα ελαφρύ ιντερφερόμετρο το οποίο ζυγίζει 30 kg και έχει μικρές ανάγκες σε τροφοδοσία ισχύος (μόλις 400 Watt) καθιστώντας το έτσι εύκολο να εγκατασταθεί ακόμη και σε UAV. Οι δυνατότητές του περιλαμβάνουν :

  • Αυτόματη κατηγοριοποίηση της απειλής και εύρεση της θέσης του στόχου που εκπέμπει στο Η/Μ φάσμα.
  • 360 μοιρες πλήρης κάλυψη των ζωνών συχνοτήτων 1-18 Ghz με πρόβλεψη επέκτασης της ζώνης αυτής στα 18-40 Ghz σε διαδοχικά διαστήμα των 0.5 Ghz.
  • Υψηλό κέρδος κεραίας και επεξεργαστικής μονάδας, γεγονός που βελτιώνει την εμβέλεια εντοπισμού
  • Αυτόματη αναγνώριση του εκπεμπόμενου ραντάρ μέσα από την συσχέτιση με την ηλεκτρονική βιβλιοθήλη που διαθέτει
  • Χαμηλό ρυθμό βλαβών και ανάγκης επισκευών
  • Χαμηλής διατομής ραντάρ Κεραία RCS, γεγονός που αποτρέπει τον αντίπαλο από το να αναγνωρίσει το αεροσκάφος σαν ΑΦΝΣ P-3 και να το κατηγοριοποιήσει ως απειλή
  • Απεικόνιση σε πραγματικό χρόνο της Ηλεκτρονικής Διάταξης Μάχης φίλιων και εχθρικών μονάδων

Επίσης μια ακόμη σημαντική παράμετρος είναι ότι παρόλο που δεν εισάγονται δυνατότητες πιστοποίησης και χρησιμοποίησης νέων όπλικών φορτίων όπως η τορπίλλη Mk 50 ή την Mk 54 MAKO LHT ελαφρά τορπίλλη για αποστολές εναντίον εχθρικών υποβρύχιων απειλών, η συμβατότητα με την τορπίλλη Mk 46 υφίσταται. Με  τον τρόπο αυτό τα ελληνικά P-3 θα διαθέτουν στάνταρ ικανότητες ASW. Οι νάρκες βυθού που χρησιμοποιεί επίσης είναι οι Mk 55, παλαιάς τεχνολογίας πλην όμως αποτελεσματικής αν χρησιμοποιηθεί καταλλήλως.

Στην δημοσιότητα δεν έχουν δοθεί πληροφορίες για τους ακουστικούς αισθητήρες που θα περιλαμβάνει το πακέτο αναβάθμισης. Πολύ πιθανόν να είναι ίδιοι με τους αντίστοιχους που χρησιμοποιεί το Αμερικανικό Ναυτικό USN

Στην δημοσιότητα δεν έχουν δοθεί πληροφορίες για τους ακουστικούς αισθητήρες που θα περιλαμβάνει το πακέτο αναβάθμισης. Πολύ πιθανόν να είναι ίδιοι με τους αντίστοιχους που χρησιμοποιεί το Αμερικανικό Ναυτικό USN

Δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό για τον τύπο εξοπλισμού των αισθητήρων ανίχνευσης υποβρυχίων που θα επιλεγεί. Πληροφορίες αναφέρουν ότι θα είναι οι ακουστικοί δέκτες  AN/ARR-72 και AN/ARR-78V που συνεργάζονται με τα διάφορα sonobuoy SSQ του Αεροσκάφους. Το ραντάρ του αεροσκάφους είναι ικανό να αναγνωρίσει αναπνευστήρα υποβρυχίου από μεγάλη απόσταση. Τα υποβρύχια  αναγκάζονται να αναδυθούν σε κατάλληλο βάθος και να αναπτύξουν τον αναπνευστήρα τους τόσο για να φορτίσουν τους ηλεκτρικούς τους συσσωρευτές όσο και να ανανεώσουν το οξυγόνο της ατμόσφαιρας που υπάρχει μέσα στο υποβρύχιο.

Η κριτική για την επιλογή υλοποίησης του Προγράμματος

Πολλά έχουν γραφεί για τους λόγους που έχει επιλεγεί η υλοποίηση αυτού του κοστοβόρου προγράμματος την δεδομένη στιγμή. Το ερώτημα που τίθεται είναι για το έαν την δυνατότητα πολύωρης επιτήρησης και μακράς αυτονομίας που θα δώσουν αυτά τα αεροσκάφη την χρειάζεται το ΠΝ.

Επίσης στις δυνατότητες των αεροσκάφων απουσιάζει πλήρως η ικανότητα μεταφοράς βλημάτων SSM όπως ο πύραυλος AGM-84  Ηarpoon. Σε μια τυπική διαμόρφωση αποστολής πολλαπλών ρόλων τα αεροσκάφη P-3 του ΠΝ θα μπορούσαν να μεταφέρουν 4 βλήματα επιφανείας AGM-84 μαζί με 8 τορπίλλες καλύπτοντας έτσι όλους τους ρόλους(AsuW/ASW/ISR) που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν σε μια πολεμική αναμέτρηση. H ισχύ πυρός των 4 βλημάτων ανά αεροσκάφος δεν είναι αμελητέα, ειδικά αν συμπεριλαμβάνονταν η έκδοση κατά στόχων επιφανείας AGM-84 K SLAM ER που έχει εμβέλεια τα 280 km και μπορεί να πλήξει ακόμη και στόχους στην στεριά. Θεωρητικά ένα πακέτο 3 αεροσκαφών θα μπορούσε να εξαπολύσει από ασφαλή απόσταση (μακρύτερα και από τις δυνατότητες αναχαίτισης της Τουρκικής Αεροπορίας) 12 (3Χ4) βλήματα κατά αντίπαλης ναυτικής ομάδας μάχης, προκαλώντας κορεσμό στις δυνατότητες αεράμυνάς της (βλέπε Προσομοίωση: Βυθίζοντας την Tουρκική Φρεγάτα F 246 Salihreis). Η δυνατότητα συνδυασμένων επιχειρήσεων με μονάδες επιφανείας ή υποβρύχια του ΠΝ είναι παραπάνω από αναγκαία και εμφανής. Η διάθεση σχεδόν μισού δις $ χωρίς την πρόβλεψη δυνατότητας μάχης AsuW δημιουργεί ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα διάθεσης των κονδυλίων αυτών. Επίσης η μη πρόβλεψη για πιστοποίηση κάποιας νέας τορπίλλης μάχης που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει καλύτερα τα νέα υποβρύχια Τ-214 TN του Τουρικού ναυτικού. Κάλλιστα θα μπορούσαν να πιστοποιηθούν στο σύστημα μάχης MIMS του αεροσκάφους και τορπίλλες MU-90 ή MK 54.

Η έλλειψη σύγχρονων ανθυποβρυχιακών όπλων (τορπίλλων και βομβών βυθού) καθώς και η πλήρης απουσία δυνατοτήτων AsuW διενεργεί ερωτήματα για το κατα πόσον την ίδια αποστολή της επιτήρησης θα μπορούσαν να την εκτελέσουν καλύτερα μικρότερα αεροσκάφη εφοδιασμένα με μικρότερης εμβέλειας συστήματα ή ακόμη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη UAV ιδιαίτερα στην επιτήρηση επιφανείας.

Τα Orion σε ένα τυπικό προφίλ αποστολής μεταφέρουν 4 πυραύλους Harpoon. Εαν απαιτηθει ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί στους 6 (!). Με λίγα λόγια μόλις 3 αεροσκάφη θα μπορούσαν να μεταφέρουν το ίδιο οπλικό φορτίο με 10 αντίστοιχα Mirage 2000 σε ρόλο TASMO (!)

Τα Orion σε ένα τυπικό προφίλ αποστολής μεταφέρουν 4 πυραύλους Harpoon. Εαν απαιτηθει ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί στους 6 (!). Με λίγα λόγια μόλις 3 αεροσκάφη θα μπορούσαν να μεταφέρουν αντίστοιχο οπλικό φορτίο με 9 Mirage 2000 σε ρόλο TASMO (!)

Πρέπει να σημειωθεί ότι η ΠΑ διαθέτει ιπτάμενα ραντάρ EMB 145 H Erieye τα οποία παρόλο που δεν έχουν σχεδιαστεί να για επιτήρηση επιφανείας, διατηρούν πολύ καλές δυνατότητες σε αυτόν τον τομέα με αποτέλεσμα να αναγνωρίζουν πλοίο μεγέθους φρεγάτας από απόσταση 300+ χιλιομέτρων (!). Το σύστημα  ESM/ELINT ALR-733(V)5 επίσης που φοράνε είναι ανώτερων ικανοτήτων από το αντίστοιχο προτεινόμενο που θα εγκατασταθεί στα εκσυγχρονισμένα P-3. Η απόκτηση 2 επιπλέον αεροσκαφών για την επιτήρηση της Ανατολικής Μεσογείου δεν θα είχε κόστος μεγαλύτερο από 250 εκ Ευρώ και θα κάλυπτε και την αρχική απαίτηση της ΠΑ για 6 αεροσκάφη και ταυτόχρονα την απαίτηση επιτήρησης επιφανείας του ΠΝ. Η αυτονομία των 6 ωρών θα ήταν ένας περιορισμός σε σχέση με τις 12 ώρες των P-3, σε περίπτωση όμως πολέμου δεν είναι βέβαιο αν η ΠΑ διαθέτει επαρκή μαχητικά για το ξάνοιγμα του ΠΝ στην ανατολική Μεσόγειο. Και για πόσο χρόνο βέβαια? Η έλλειψη αεροσκαφών εναερίου ανεφοδιασμού είναι επίσης προφανής σε αυτήν την περίπτωση.

Επίσης ο ίδιος ο ΥΠΕΘΑ Π.Καμμένος ανέφερε: ότι τα «ο εκσυγχρονισμός γίνεται για να μην πετάνε οι Τούρκοι με Νατοικό Μανδύα στο Αιγαίο, καλύπτωντας τις απαιτήσεις θαλάσσιου ελέγχου του ΝΑΤΟ«. Αν διαθέτουμε 500 εκ $ για ψυχολογικούς λόγους και για να τους σπάσουμε τον τσαμπουκα δεν νομίζουμε ότι κάτι τέτοιο ευσταθεί σαν λογικό επιχείρημα. Υπενθυμίζεται ότι το ίδιο το ΠΝ έχει πιεστικότερες ανάγκες που είναι η επιτακτική απόκτηση νέων τορπιλλών για τα υποβρύχια U 214. To Παραμύθι που διακινούν ορισμένοι ότι οι νέες τορπίλλες δεν περιορίζουν κατά πολύ τις ικανότητες των υποβρυχίων πρέπει να τελειώσει. Άλλο είναι να εκτελείς βολή από τα 5 ναυτικά μίλια για να αποφύγεις την αντίδραση του πλοίου στόχου και την πιθανότητα να αναπτύξει ταχύτητα και άλλο η αθόρυβη βολή από τα 15 ναυτικά μίλια και παραπάνω, καλυπτόμενος από τις ιδιομορφίες του βυθού. Περισσότερες λεπτομέρειες όμως ας κρατήσουμε για νεότερο άρθρο για το θέμα των τορπιλλών.

Για να μην αφαιρέσουμε για την έλλειψη κατάλληλων όπλων προσβολής της ΠΑ, ή την μη ύπαρξη  σύγχρονου ατομικού οπλισμού και εξοπλισμού του Έλληνα Στρατιώτη (τα φαιδρά με τις διόπτρες σε όλους του στρατιώτες της ομάδας μάχης Πεζικού που δημοσιοποιήσε το ΓΕΣ σε πρόσφατη άσκηση τείνουν να γίνουν επικίνδυνα).

Έαν η εναέρια θαλλάσια επιτήρηση είναι τόσο ζωτικής σημασίας για το ΠΝ από το 2009 γιατί δεν αναζήτησε λύσεις χαμηλότερου κόστους όλα αυτά τα χρόνια όπως την απόκτηση συστημάτων UAV (σε συνεργασία με την ΠΑ ή ακόμη και την ΕΑΒ).

  1. Γνωρίζει άραγε το ΠΝ τις προόδους που γίνονται στην κατασκευή του Πήγασος ΙΙΙ και την προοπτική εφοδιασμού του με ραντάρ SAR/ISAR?
  2. Σε πρόσφατες ασκήσεις Αστραπή και Καταιγίς συνεργάστηκαν ή όχι αρμονικά μονάδες επιφανείας με τα ιπτάμενα ραντάρ Erieye?
  3. Εξετάστηκε η προμήθεια φθηνών αεροσκαφών όπως το Beechcraft King Air 350 το οποίο θα μπορούσε να εφοδιαστεί με ένα ελαφρύ ραντάρ επιφανείας όπως για παράδειγμα το Ocean Master 400 που έχει βάρος κεραίας μόλις 16 kg(!). H απόκτησή τους θα μπορούσε να γίνει μέσα από Ευρωπαικά Κονδύλια για τις ανάγκες του ΛΣ. Στην πράξη βέβαια τα αεροσκάφη αυτά θα μπορούσε να τα χρησιμοποιεί το ΠΝ.
  4. Αφού η ικανότητα μεταφοράς όπλων είναι τόσο σημαντική όπως αναφέρει το ίδιο σε ανακοίνωσή του γιατί δεν έχει προβλεφθεί η πιστοποίηση μεταφοράς σύγχρονων τορπιλλών και πυραύλων επιφανείας και μείναμε στον αρχικό οπλισμό. Γιατί δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη το πλήρες πακέτο εκσυγχρονισμού όπως οι ακουστικοί αισθητήρες, απαραίτητο συστατικό για την ανίχνευση υποβρυχίων ?

Καθώς το πρόγραμμα του εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών P-3 έχει ήδη υπογραφεί και υλοποιείται θα θέλαμε στο μέτρο του δυνατού να είναι όσο πιο πλήρες γίνεται. Η μεγάλη αυτονομία των P-3 και οι πολύ μεγάλες δυνατότες μεταφοράς οπλισμού τους θα μπορούσαν να τα καταστήσουν μια ευέλικτη πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων, η οποία θα αναλάμβανει τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου. Χωρίς κατάλληλα όπλα ή ακουστικούς αισθητήρες οι δυνατότητες αυτές θα μείνουν λειψές και τα κενά που θα υπάρξουν δεν είναι βέβαιο με πιο τρόπο θα καλυφθούν στο μέλλον και με τι κόστος.

Το ΥΠΕΘΑ οφείλει να δώσει στην δημοσιότητα το πλήρες πακέτο που περιλαμβάνει ο εξοπλισμός χωρίς αστερίσκους και ερωτηματικά. Επίσης οφείλει να θέσει ξεκαθαρίσει αν τα κονδύλια που διατίθενται στερεύουν τα υπόλοιπα επείγοντα προγράμματα του Πενταγώνου σε αυτήν την δύσκολη οικονομική περίοδο.

Ελπίζουμε το πρόγραμμα να υλοποιηθεί αψεγάδιαστο και να δώσει στο ΠΝ πάλι την πρωτοκαθεδρία στην Ανατολική Μεσόγειο.